นิติกรรมอำพรางคืออะไร

นิติกรรมอำพรางคือการทำสัญญาที่ผิวเผินดูปกติ แต่จริงๆ ปิดบังความจริงหรือหลีกเลี่ยงกฎหมาย มักใช้เพื่อหนีหนี้ ปกป้องทรัพย์ หรือหลีกภาษี

ตัวอย่างที่พบบ่อย

• โอนที่ดินให้ญาติ ในราคาต่ำ เพื่อหนีการยึดทรัพย์
• ทำสัญญาซื้อขายปลอม จริงๆ ไม่ได้จ่ายเงิน
• เช่าซื้อแฝงยกให้ เพื่อโอนไม่เสียภาษี
• บริษัทหุ้นแทน ปกปิดเจ้าของจริง

สังเกตอย่างไร

สัญญาณเตือน:

• ราคาต่ำผิดปกติ
• ทำสัญญาระหว่างญาติสนิท
• โอนช่วงมีปัญหาหนี้
• ไม่มีเงินโอนจริง
• คู่สัญญาไม่มีความสามารถซื้อ

ดำเนินการทางกฎหมาย

เจ้าหนี้สามารถฟ้องเพิกถอนนิติกรรมอำพรางได้ ต้องพิสูจน์ว่าเป็นสัญญาปลอม ใช้ระยะเวลาย้อนหลัง 1-2 ปีก่อนฟ้อง

ต้องใช้ผู้เชี่ยวชาญ

เคสนิติกรรมอำพรางซับซ้อน ต้องมีหลักฐาน ทีมสืบทรัพย์และตรวจนิติกรรมช่วยรวบรวมและพิสูจน์ได้

นิติกรรมอำพรางในทางกฎหมาย

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 155 วางหลักว่า การแสดงเจตนาลวงโดยสมรู้กับคู่กรณีอีกฝ่ายเป็นโมฆะ และถ้าทำขึ้นเพื่ออำพรางนิติกรรมอื่น ให้บังคับตามนิติกรรมที่ถูกอำพราง ตัวอย่างเช่น ทำสัญญาซื้อขายบังหน้า แต่ความจริงเป็นการยกให้เพื่อไม่ให้ทรัพย์ถูกบังคับคดี

หลักฐานที่ช่วยพิสูจน์

• ราคาซื้อขายต่ำกว่าราคาตลาดมากผิดปกติ
• ไม่มีการชำระเงินจริง หรือไม่มีเส้นทางการเงินรองรับ
• ผู้รับโอนเป็นญาติหรือคนใกล้ชิด และลูกหนี้ยังใช้ประโยชน์ทรัพย์อยู่ตามเดิม
• ช่วงเวลาที่โอนตรงกับช่วงที่ถูกทวงถามหรือถูกฟ้อง

นิติกรรมอำพรางกับการฉ้อฉล ต่างกันอย่างไร

นิติกรรมอำพรางคือการทำสัญญาที่ไม่ตรงกับเจตนาจริง ส่วนการฉ้อฉลตามมาตรา 237 คือนิติกรรมที่ลูกหนี้ทำจริงโดยรู้ว่าทำให้เจ้าหนี้เสียเปรียบ ซึ่งเจ้าหนี้ฟ้องเพิกถอนได้ภายในอายุความที่กฎหมายกำหนด ทั้งสองแนวทางอาจใช้ร่วมกันได้ ขึ้นกับข้อเท็จจริงของเคส

คำถามที่พบบ่อย

พบว่าลูกหนี้โอนบ้านให้ญาติ ต้องทำอะไรก่อน?

รวบรวมหลักฐานการโอน ราคา และความสัมพันธ์ของผู้รับโอน แล้วให้ผู้เชี่ยวชาญประเมินว่าควรฟ้องเพิกถอนในฐานใด อ่านเพิ่มที่ ลูกหนี้โอนทรัพย์หนีหนี้